(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 160

॥ శ్రీః ॥
7.160. అధ్యాయః 160
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
కృపగర్హణాతితిక్షయా కర్ణవధాయాక్ష్యుత్తిష్ఠతోఽశ్వత్థాంనః కృపదుర్యోధనాక్ష్యాం నివారణం॥ 1 ॥
అర్జునేన కర్ణపరాజయో దుర్యోధనేన రణాయ ద్రౌణిచోదనా చ॥ 2 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 7-160-0x(4694)(52215)
తథా పరుషితం దృష్ట్వా సూతపుత్రేణ మాతులం।
ఖంగముద్యంయ వేగేన ద్రౌణిరభ్యపతద్ద్రుతం॥ 7-160-1(52216)
తతః పరమసంక్రుద్ధః సింహో మత్తమివ ద్విపం।
ప్రేక్షతః కురురాజస్య ద్రౌణిః కర్ణం సమభ్యయాత్॥ 7-160-2(52217)
అశ్వత్థామోవాచ। 7-160-3x(4695)
యదర్యునగుణాంస్తథ్యాన్కీర్తయానం నరాధమ।
శూరం ద్వేషాత్సుదుర్బుద్ధే త్వం భర్త్సయసి మాతులం॥ 7-160-3(52218)
వికత్థమానః శౌర్యేణ సర్వలోకధనుర్ధరం॥
దర్పోత్సేధగృహీతోఽద్య న కంచిద్గణయన్మృధే॥ 7-160-4(52219)
క్వ తే వీర్యం క్వ చాస్త్రాణి యం త్వాం నిర్జిత్య సంయుగే।
గాండీవధన్వా హతవాన్ప్రేక్షతస్తే జయద్రథం॥ 7-160-5(52220)
యేన సాక్షాన్మహాదేవో యోధితః సమరే పురా।
తమిచ్ఛసి వృథా జేతుం సూతాధమ మనోరథైః॥ 7-160-6(52221)
యం హి కృష్ణేన సహితం సర్వశస్త్రభృతాం వరం।
జేతుం న శక్తాః సహితాః సేంద్రా అపి సురాసురాః॥ 7-160-7(52222)
లోకైకవీరమజితమర్జునం సూత సంయుగే।
కిం పునస్త్వం సుదుర్బుద్ధే సహైభిర్వసుధాధిపైః॥ 7-160-8(52223)
కర్ణ పశ్య సుదుర్బుద్ధే తిష్ఠేదానీం నరాధమ।
ఏష తేఽద్య శిరః కాయాదుద్ధరామి సుదుర్మతే॥
సంజయ ఉవాచ। 7-160-9(52224)
తముద్యతం తు వేగేన రాజా దుర్యోధనః స్వయం।
న్యవారయన్మహాతేజాః కృపశ్చ ద్విపదాం వరః॥ 7-160-10(52225)
కర్ణ ఉవాచ। 7-160-11x(4696)
శూరోఽయం సమరశ్లాఘీ దుర్మతిశ్చ ద్విజాధమః।
ఆసాదయతు మద్వీర్యం ముంచేమం కురుసత్తమ॥ 7-160-11(52226)
అశ్వత్థామోవాచ। 7-160-12x(4697)
తైవతత్క్షంయతేఽస్మాభిః సూతాత్మజ సుదుర్మతే।
దర్పముత్సిక్తమేతత్తే ఫల్గునో నాశయిష్యతి॥ 7-160-12(52227)
దుర్యోధన ఉవాచ। 7-160-13x(4698)
అశ్వత్థామన్ప్రసీదస్వ క్షంతుమర్హసి మానద।
కోపః ఖలు న కర్తవ్యః సూతపుత్రం కథంచన॥ 7-160-13(52228)
త్వయి కర్ణే కృపే ద్రోణే మద్రరాజేఽథ సౌబలే।
మహత్కార్యం సమాసక్తం ప్రసీద ద్విజసత్తమ॥ 7-160-14(52229)
ఏతే హ్యభిముఖాః సర్వే రాధేయేన యుయుత్సవః।
ఆయాంతి పాండవా బ్రహ్మన్నాహ్వయంతః సమంతతః॥ 7-160-15(52230)
సంజయ ఉవాచ। 7-160-16x(4699)
ప్రసాద్యమానస్తు తతో రాజ్ఞా ద్రౌణిర్మహామనాః।
ప్రససాద మహారాజ క్రోధవేగసమన్వితః॥ 7-160-16(52231)
తతః కృపోఽప్యువాచేదమాచార్యః సుమహామనాః।
సౌంయస్వభావాద్రాజనేంద్ర క్షిప్రమాగతమార్దవః॥ 7-160-17(52232)
కృప ఉవాచ। 7-160-18x(4700)
తవైతత్క్షంయతేఽస్మాభిః సూతాత్మజ సుదుర్మతే।
దర్పముత్సిక్తమేతత్తే ఫల్గునో నాశయిష్యతి॥ 7-160-18(52233)
సంజయ ఉవాచ। 7-160-19x(4701)
తతస్తే పాండవా రాజన్పాంచాలాశ్చ యశస్వినః।
ఆజగ్ముః సహితాః కర్ణం తర్జయంతః సమంతతః॥ 7-160-19(52234)
కర్ణోఽపి రథినాం శ్రేష్ఠశ్చాపముద్యంయ వీర్యవాన్।
కౌరవాగ్ర్యైః పరివృతః శక్రో దేవగణైరివ।
పర్యతిష్ఠత తేజస్వీ స్వబాహుబలమాశ్రితః॥ 7-160-20(52235)
తతః ప్రవవృతే యుద్ధం కర్ణస్య సహ పాండవైః।
భీషణం సుమహారాజ సింహనాదవిరాజితం॥ 7-160-21(52236)
తతస్తే పాండవా రాజన్పాంచాలాశ్చ యశస్వినః।
దృష్ట్వా కర్ణం మహాబాహుముచ్చైః శబ్దమథానదన్॥ 7-160-22(52237)
అయం కర్ణః కుతః కర్ణస్తిష్ఠ కర్ణ మహారణే।
యుధ్యస్వ సహితోఽస్మాభిర్దురాత్మన్పురుషాధమ॥ 7-160-23(52238)
అన్యే తు దృష్ట్వా రాధేయం క్రోధరక్రేక్షణాఽబ్రువన్।
హన్యతామయముత్సిక్తః సూతపుత్రోఽల్పచేతనః।
సర్వైః పార్థివశార్దూలైర్నానేనార్థోఽస్తి జీవతా। 7-160-24(52239)
అత్యంతవైరీ పార్థానాం సతతం పాపపూరుషః।
ఏష మూలమనర్థానాం దుర్యోధనమతే స్థితః॥ 7-160-25(52240)
ఘ్నతైనమితి జల్పంతః క్షత్రియాః సముపాద్రవన్।
మహతా శరవర్షేణ చ్ఛాదయంతో మహారథాః।
వధార్థం సూతపుత్రస్య పాండవేయేన చోదితాః॥ 7-160-26(52241)
తాంస్తు సర్వాంస్తథా దృష్ట్వా ధావమానాన్మహారథాన్।
న వివ్యథే సూతపుత్రో న చ త్రాసమగచ్ఛత॥ 7-160-27(52242)
దృష్ట్వా సాగస్కల్పం తముద్ధూతం సైన్యసాగరం।
పిప్రీషుస్తవ పుత్రాణాం సంగ్రామేష్వపరాజితః॥ 7-160-28(52243)
సాయకౌధేన బలవాన్క్షిప్రకారీ మహాబలః।
వారయామాస తత్సైన్యం సమంతాద్భరతర్పభ॥ 7-160-29(52244)
తతస్తు శరవర్షేణ పార్థివాస్తమవారయన్।
ధనుంపి తే విధున్వానాః శతశోఽథ సహస్రశః।
అయోధయంత రాధేయం శక్రం దైత్యగణా ఇవ॥ 7-160-30(52245)
శరవర్పం తు తత్కర్ణః పార్థివైః సముదీరితం।
శరవర్షేణ మహతా సమంతాద్వ్యకిరత్ప్రభో॥ 7-160-31(52246)
తద్యుద్ధమభవత్తేషాం కృతప్రతికృతైషిణాం।
యథా దేవాసురే యుద్ధే శక్రస్య సహ దానైవః॥ 7-160-32(52247)
తత్రాద్భుతమపశ్యామ సూతపుత్రస్య లాఘవం।
యదేనం సర్వతో యత్తా నాప్నువంతి పరే యుధి॥ 7-160-33(52248)
నివార్య చ శరౌఘాంస్తాన్పార్థివానాం మహారథః।
యుగేష్వీషాసు చ్ఛత్రేషు ధ్వజేషు చ హయేషు చ।
ఆత్మనామాంకితాన్ఘోరాన్రాధేయః ప్రాహిణోచ్ఛరాన్॥ 7-160-34(52249)
తతస్తే వ్యాకులీభూతా రాజానః కర్ణపీడితాః।
బభ్రుముస్తత్ర తత్రైవ గావః శీతార్దితా ఇవ॥ 7-160-35(52250)
హయానాం వధ్యమానానాం గజానాం రథినాం తథా।
తత్రతత్రాభ్యవేక్షామ సంఘాన్కర్ణేన తాడితాన్॥ 7-160-36(52251)
శిరోభిః పతితై రాజన్బాహుభిశ్చ సమంతతః।
ఆస్తీర్ణా వసుధా సర్వా శూరాణామనివర్తినాం॥ 7-160-37(52252)
హతైశ్చ హన్యమానైశ్చ నిష్టనద్భిశ్చ సర్వశః।
బభూవాయోధనం రౌద్రం వైవస్వతపురోపమం॥ 7-160-38(52253)
తతో దుర్యోధనో రాజా దృష్ట్వా కర్ణస్య విక్రమం।
అశ్వత్థామానమాసాద్య వాక్యమేతదువాచ హ॥ 7-160-39(52254)
యుధ్యతేఽసౌ రణే కర్ణో దంశితః సర్వపార్థివైః॥ 7-160-40(52255)
పశ్యైతాం ద్రవతీం సేనాం కర్ణసాయకపీడితాం।
కార్తికేయేన విధ్వస్తామాసురీం పృతనామివ॥ 7-160-41(52256)
దృష్ట్వైతాం నిర్జితాం సేనాం రణే కర్ణేన ధీమతా।
అభియాత్యేష బీభత్సుః సూతపుత్రజిఘాంసయా॥ 7-160-42(52257)
తద్యథా ప్రేక్షమాణానాం సూతపుత్రం మహారథం।
న హన్యాత్పాండవః సంఖ్యే తథా నీతిర్విధీయతాం॥ 7-160-43(52258)
తతో ద్రౌణిః కృపః శల్యో హార్దిక్యశ్చ మహారథః।
ప్రత్యుద్యయుస్తదా పార్థం సూతపుత్రపరీప్సయా।
ఆయాంతం వీక్ష్య కౌంతేయం శక్రం దైత్యచమూమివ॥ 7-160-44(52259)
బీభత్సురపి రాజేంద్ర పాంచాలైరభిసంవృతః।
ప్రత్యుద్యయౌ తదా కర్ణం యథా వృత్రం శతక్రతుః॥ 7-160-45(52260)
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 7-160-46x(4702)
సంరబ్ధం ఫల్గునం దృష్ట్వా కాలాంతకయమోపమం।
కర్ణో వైకర్తనః సూత ప్రత్యపద్యత్కిముత్తరం॥ 7-160-46(52261)
యో హ్యస్పర్ధత పార్థేన నిత్యమేవ మహారథః।
ఆశంసతే చ బీభత్సుం యుద్ధే జేతుం సుదారుణం॥ 7-160-47(52262)
స తు తం సహసా ప్రాప్తం నిత్యమత్యంతవైరిణం।
కర్ణో వైకర్తనః సూత కిముత్తరమపద్యత॥ 7-160-48(52263)
సంజయ ఉవాచ। 7-160-49x(4703)
ఆయాంతం పాండవ దృష్ట్వా గజం ప్రతిగజో యథా।
అసంభ్రాంతో రణే కర్ణః ప్రత్యుదీయాద్ధనంజయం॥ 7-160-49(52264)
తమాపతంతం వేగేన వైకర్తనమజిహ్మగైః।
ఛాదయామాస పార్థోఽథ కర్ణస్తు విజయం శరైః॥ 7-160-50(52265)
స కర్ణం శరజాలేన చ్ఛాదయామాస పాణ్·డవః।
తతః కర్ణః సుసంరబ్ధః శరైస్త్రిభిరవిధ్యత॥ 7-160-51(52266)
తస్య తల్లాఘవం పార్థో నామృష్యత మహాబలః॥ 7-160-52(52267)
తస్మై బాణాఞ్శిలాధౌతాన్ప్రసన్నాగ్రానజిహ్మగాన్।
ప్రాహిణోత్సూతపుత్రాయ త్రిశతం శత్రుతాపనః॥ 7-160-53(52268)
వివ్యాధ చైనం సంరబ్ధో బాణేనైకేన వీర్యవాన్।
సవ్యే భుజాగ్రే బలవాన్నారాచేన హసన్నివ॥ 7-160-54(52269)
తస్య విద్ధస్య బాణేన కరాచ్చాపం పపాత హ॥ 7-160-55(52270)
పునరాదాయ తచ్చాపం నిమేషార్ధాన్మహాబలః।
ఛాదయామాస బాణౌఘైః ఫల్గునం కృతహస్తవత్॥ 7-160-56(52271)
శరవృష్టిం తు తాం ముక్తాం సూతపుత్రేణ భారత।
వ్యధమచ్ఛరవర్షేణ స్మయన్నివ ధనంజయః॥ 7-160-57(52272)
తౌ పరస్పరమాసాద్య శరవర్షేణ పార్థివ।
ఛాదయేతాం మహేష్వాసౌ కృతప్రతికృతైషిణౌ॥ 7-160-58(52273)
తదద్భుతం మహద్యుద్ధం కర్ణపాండవయోర్మృధే।
క్రుద్ధయోర్వాసితాహేతోర్వన్యయోర్గజయోరివ॥ 7-160-59(52274)
తతః పార్థో మహేష్వాసో దృష్ట్వా కర్ణస్య విక్రమం।
ముష్టిదేశే ధనుస్తస్య చిచ్ఛేద త్వరయాఽన్వితః॥ 7-160-60(52275)
అశ్వాంశ్చ చతురో భల్లైరనయద్యమసాదనం।
సారథేశ్చ శిసః కాయాదహరచ్ఛత్రుతాపనః॥ 7-160-61(52276)
అథైనం ఛిన్నధన్వానం హతాశ్వం హతసారథిం।
వివ్యాధ సాయకైః పార్థశ్చతుర్భిః పాండునందనః॥ 7-160-62(52277)
హతాశ్వాత్తు రథాత్తూర్ణమవప్లుత్య నరర్షభః।
ఆరురోహ రథం తూర్ణం కృపస్య శరపీడితః॥ 7-160-63(52278)
స నున్నోఽర్జునబాణౌఘైరాచితః శల్యకో యథా।
జీవితార్థమభిప్రేప్సుః కృపస్య రథమారుహత్॥ 7-160-64(52279)
రాధేయం నిర్జితం దృష్ట్వా తావకా భరతర్షభ।
ధనంజయశరైర్నున్నాః ప్రాద్రవంత దిశో దశ॥ 7-160-65(52280)
ద్రవతస్తాన్సమాలోక్య రాజా దుర్యోధనో నృప।
నివర్తయామాస తదా వాక్యమేతదువాచ హ॥ 7-160-66(52281)
అలం ద్రుతేన వః శూరాస్తిష్ఠధ్వం క్షత్రియర్షభాః।
ఏష పార్థవధాయాహం స్వయం గచ్ఛామి సంయుగే।
అహం పార్థాన్హనిష్యామి సపాంచాలాన్ససోమకాన్॥ 7-160-67(52282)
అద్య మే యుధ్యమానస్య సహ గాండీవధన్వనా।
ద్రక్ష్యంతి విక్రమం పార్థాః కాలస్యేవ యుగక్షయే॥ 7-160-68(52283)
అద్య మద్బాణజాలాని విముక్తాని సహస్రశః।
ద్రక్ష్యంతి సమరే యోధాః శలభానామివాయతీః॥ 7-160-69(52284)
అద్య బాణమయం వర్షం సృజతో మమ ధన్వినః।
జీమూతస్యేవ ఘర్మాంతే ద్రక్ష్యంతి యుధి సైనికాః॥ 7-160-70(52285)
జేష్యాంయద్య రణే పార్థం సాయకైర్నతపర్వభిః।
తిష్ఠధ్వం సమరే శూరా భయం త్యజత ఫల్గునాత్॥ 7-160-71(52286)
న హి మద్వీర్యమాసాద్య ఫల్గునః ప్రసహిష్యతి।
యథా వేలాం సమాసాద్య సాగరో మకరాలయః॥ 7-160-72(52287)
ఇత్యుక్త్వా ప్రయయౌ రాజా సైన్యేన మహతా వృతః।
ఫల్గునం ప్రతిదుర్ధర్షః క్రోధాత్సంరక్తలోచనః॥ 7-160-73(52288)
తం ప్రయాంతం మహాబాహుం దృష్ట్వా శారద్వతస్తదా।
అశ్వత్థామానమాసాద్య వాక్యమేతదువాచ హ॥ 7-160-74(52289)
ఏష రాజా మహాబాహురమర్షీ క్రోధమూర్చ్ఛితః।
పతంగవృత్తిమాస్థాయ ఫల్గునం యోద్ధుమిచ్ఛతి॥ 7-160-75(52290)
యావన్నః పశ్యమానానాం ప్రాణాన్పార్థేన సంగతః।
న జహ్యాత్పురుషవ్యాఘ్రస్తావద్వారయ కౌరవం॥ 7-160-76(52291)
యావత్ఫల్గునబాణానాం గోచరం నాద్య గచ్ఛతి।
కౌరవః పార్థివో వీరస్తావద్వారయ సంయుగే॥ 7-160-77(52292)
యావత్పార్థశరైర్ఘోరైర్నిర్ముక్తోరగసన్నిభైః।
న భస్మీక్రియతే రాజా తావద్యుద్ధాన్నివార్యతాం॥ 7-160-78(52293)
అయుక్తమివ పశ్యామి తిష్ఠత్స్వస్మాసు మానద।
స్వయం యుద్ధాయ యద్రాజా పార్థం యాత్యసహాయవాన్॥ 7-160-79(52294)
దుర్లభం జీవితం మన్యే కౌరవ్యస్య కిరీటినా।
యుధ్యమానస్య పార్థేన శార్దూలేనేవ హస్తినః॥ 7-160-80(52295)
మాతులేనైవముక్తస్తు ద్రౌణిః శస్త్రభృతాం వరః।
దుర్యోధనమిదం వాక్యం త్వరితః సమభాషత॥ 7-160-81(52296)
మయి జీవతి గాంధారే న యుద్ధం గంతుమర్హసి।
మామనాదృత్య కౌరవ్య తవ నిత్యం హితైషిణం॥ 7-160-82(52297)
న హి సంభ్రమః కార్యః పార్థస్య విజయం ప్రతి।
అహమావారయిష్యామి పార్థం తిష్ఠ సుయోధన॥ 7-160-83(52298)
దుర్యోధన ఉవాచ। 7-160-84x(4704)
ఆచార్యః పాండుపుత్రాన్వై పుత్రవత్పరిరక్షతి।
త్వమప్యుపేక్షాం కురుషే తేషు నిత్యం ద్విజోత్తం॥ 7-160-84(52299)
మమ వా మందభాగ్యత్వాన్మందస్తే విక్రమో యుధి।
ధర్మరాజప్నియార్థం వా ద్రౌపద్యా వా న విద్మ తత్॥ 7-160-85(52300)
ధిగస్తు మమ లుబ్ధస్య యత్కృతే సర్వబాంధవాః।
సుఖార్హాః పరమం దుఃఖం ప్రాప్నువంత్యపరాజితాః॥ 7-160-86(52301)
కో హి శస్త్రవిదాం ముఖ్యో మహేశ్వరసమో యుధి।
శత్రుం న క్షపయేచ్ఛక్తో యో న స్యాద్గౌతమీసుతః॥ 7-160-87(52302)
అశ్వత్థామన్ప్రసీదస్వ నాశయైతాన్మమాహితాన్।
తవాస్త్రగోచరే శక్తాః స్థాతుం దేవా న దానవాః॥ 7-160-88(52303)
పాంచాలాన్సోమకాంశ్చైవ జహి ద్రౌణే సహానుగాన్।
వయం శేషాన్హనిష్యామస్త్వయైవ పరిరక్షితాః॥ 7-160-89(52304)
ఏతే హి సోమకా విప్ర పాంచాలాశ్చ యశస్వినః।
మమ సైన్యేషు సంక్రుద్ధా విచరంతి దవాగ్నివత్॥ 7-160-90(52305)
తాన్వారయ మహాబాహో కేకయాంశ్చ నరోత్తమ।
పురా కుర్వంతి నిఃశేషం రక్ష్యమాణాః కిరీటినా॥ 7-160-91(52306)
అశ్వత్థామంస్త్వరాయుక్తో యాహి శీఘ్రమరిందమ।
ఆదౌ వా యది వా పశ్చాత్తవేదం కర్మ మారిష॥ 7-160-92(52307)
త్వముత్పన్నో మహాబాహో పాంచాలానాం వధం ప్రతి।
కరిష్యసి జగత్సర్వమపాంచాలం కిలోద్యతః॥ 7-160-93(52308)
ఏవం సిద్ధాఽబ్రువన్వాచో భవిష్యతి చ తత్తథా।
తస్మాత్త్వం పురుషవ్యాఘ్ర పాంచాలాంజహి సానుగాన్॥ 7-160-94(52309)
న తేఽస్త్రగోచరే శక్తాః స్థాతుం దేవాః సవాసవాః।
కిము పార్థాః సపాంచాలాః సత్యమేతద్బ్రవీమి తే॥ 7-160-95(52310)
న త్వాం సమర్థాః సంగ్రామే పాండవాః సహ సోమకైః।
బలాద్యోధయితుం వీర సత్యమేతద్బ్రవీమి తే॥ 7-160-96(52311)
గచ్ఛగచ్ఛ మహాబాహో న నః కాలాత్యయో భవేత్।
ఇయం హి ద్రవతే సేనా పార్తసాయకపీడితా॥ 7-160-97(52312)
శక్తో హ్యసి మహాబాహో దివ్యేన స్వేన తేజసా।
నిగ్రహే పాండుపుత్రాణాం పాంచాలానాం చ మానద॥ ॥ 7-160-98(52313)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి ఘటోత్కచవధపర్వణి చతుర్దశరాత్రియుద్ధే షష్ట్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 160 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-160-4 కంచిద్ధనుర్ధరం నగణయన్నిత్యన్వయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.